PANDEMİDE İŞTEN ÇIKARMA YASAĞI VE ÜCRETSİZ İZİN


7 Nisan 2020 tarihli ve 31102 sayılı Resmi Gazete’de 7244 sayılı Yeni Koronavirüs (Covid-19) Salgınının Ekonomik ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun yayımlanmıştır. Bu Kanunun yayımlanması ile birlikte İş Hukuku alanında önem arz eden çeşitli düzenlemeler yapılmıştır..

PANDEMİ DÖNEMİ İÇİN GETİRİLEN İŞTEN ÇIKARMA YASAĞI NEDİR ?
7244 Sayılı Yeni Koronavirüs (Covıd-19) Salgınının Ekonomik Ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 16 Nisan 2020 günü kabul edildi. Söz konusu kanunun 9.maddesi ile her türlü iş veya hizmet sözleşmesinin “ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler dışında”, işveren tarafından feshedilemeyeceği hükme bağlanmıştır. İşten çıkarma yasağı kanunda 3 ay ile sınırlandırılmıştır. Ancak maddenin 4.fıkrasında Cumhurbaşkanının birinci ve ikinci fıkrada yer alan üç aylık süreleri altı aya kadar uzatmaya yetkili olduğu belirtilmiştir.
“Bu Kanunun kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın her türlü iş veya hizmet sözleşmesi, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay süreyle 25 inci
maddenin birinci fıkrasının (II) numaralı bendinde ve diğer kanunların ilgili
hükümlerinde yer alan ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler
dışında işveren tarafından feshedilemez.
Cumhurbaşkanı birinci ve ikinci fıkrada yer alan üç aylık süreleri altı aya kadar uzatmaya yetkilidir.””
Yukarıdaki madde hükümlerine aykırı hareket edip işçinin iş akdini fesheden işveren için kanunda idari para cezası öngörülmüştür. Buna göre iş sözleşmesini fesheden işveren veya işveren vekiline, sözleşmesi feshedilen her işçi için fiilin işlendiği tarihteki aylık brüt asgari ücret tutarında idari para cezası verilir.
Çalışanların iş kaybını önlemek adına uygulanan karar vaka sayılarının artışıyla birlikte yeniden tedbirlerin artırılması sonrasında 17 Mart 2021’e kadar uzatıldı. Cumhurbaşkanı’nın bu üç aylık süreleri her defasında en fazla üçer aylık sürelerle uzatma yetkisi var. Bu da demek oluyor ki 30 Haziran 2021 tarihine kadar işten çıkarma yasağı uzayabilir.

PANDEMİDE İŞTEN ÇIKARMA YASAĞININ İSTİNASI NEDİR ?
Pandemi sürecinde işten çıkarma yasağının istisnası ; ‘’KOD 29’’ olarak da bilinen işçilerin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan davranışlar sebebiyle işten çıkarılmasıdır. Yani işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan davranışları olması halinde işten çıkarma yasağı söz konusu olamayacaktır. Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık teşkil eden hususlar kısaca;
• işçinin işvereni yanıltması,
• şeref ve namusa dokunacak sözleri ve davranışları,
• cinsel tacizde bulunması,
• sataşması ve sarhoşluğu,
• doğruluk ve sadakate uymayan davranışları,
• işyerinde suç işlemesi,
• işe devamsızlığı,
• görevini yerine getirmemesi,
• iş güvenliğini tehlikeye düşürmesi,
• işverenin malına zarar vermesi
• vb. durumlar

İşveren tarafından işçinin pandemi sürecinde işten çıkartılması yasak olduğundan ve bu yasağa uyulmadığı takdirde idari para cezası yaptırımıyla karşı karşıya kalınacağından kimi işverenler ne yazık ki Kod29 olarak adlandırılan, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller sebebiyle işten çıkarmaya başvurmaktadır. Bu durumda kod29 ile işten çıkarılan işçiye kıdem tazminatı, ihbar tazminatı gibi hakları verilmemektedir. Ayrıca kod29 ile işten çıkarılan işçi başka bir yerde işe başlamak istediğinde işveren nezdinde kötü bir sicile sahip işçi olarak görünmesi muhtemeldir. İşçi açısından bir diğer mağduriyet ise işçi çıkarılma kodu nedeniyle işsizlik maaşı alamamaktadır.

İŞÇİ ‘’KOD 29’’ İLE İŞTEN ÇIKARILMA İLE KARŞI KARŞIYA KALIRSA NE YAPMALI ?

İşçi gösterilen gerekçenin geçerli olmadığı kanaatinde ise fesih bildiriminin yazılı tebliği tarihinden itibaren bir ay içerisinde işverene karşı iş mahkemesinde işe iade davası açabilmektedir..

İşe iade istemeyen işçi ise haksız iş akdinin feshi nedeniyle işe iade talep etmeksizin işçilik alacaklarını da talep edebilmektedir.

PANDEMİDEN ÖNCE İŞ KANUNA GÖRE ÜCRETSİZ İZİN NASILDI ?

4857 Sayılı İş Kanununa göre İşverenlerin, işçinin isteği dışında ve tek taraflı olarak işçinin de kendi kararıyla ücretsiz izin kullanması mümkün değildir. Ücretsiz izin işverenin de işçinin bu talebini kabul etmesi halinde uygulanabilmektedir Yargıtay Kararlarına göre , işçinin isteği dışında ücretsiz izne çıkarılması iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız feshi anlamına gelmekte iken bu durum işçiye de iş sözleşmesini haklı veya geçerli nedenle feshetme hakkı vermektedir. Böyle bir durumda, işçi kıdem tazminatını ve var ise diğer işçilik alacaklarını almaya hak kazanmaktadır.

PANDEMİDE İŞÇİ ÜCRETSİZ İZNE NASIL ÇIKARILIR ?

7244 Sayılı Yeni Koronavirüs (Covıd-19) Salgınının Ekonomik Ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 9. Maddesi ile 4857 Sayılı İş Kanunu’na geçici 10. Maddenin eklendiğini yukarıda belirttik.. Bu maddenin 2. Fıkrasına göre ;
“Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç aylık süreyi geçmemek üzere

işveren işçiyi tamamen veya kısmen ücretsiz izne ayırabilir. Bu madde kapsamında ücretsiz izne ayrılmak, işçiye haklı nedene dayanarak sözleşmeyi fesih hakkı vermez.”

İlgili düzenleme ile rızası olmaksızın işçinin ücretsiz izne çıkarılması mümkün hale gelmiştir. Bu düzenlemeyle birlikte işverenin talebi ile rızası dışında dahi ücretsiz izne çıkarılacak işçi iş sözleşmesini geçerli veya haklı nedenle feshedemeyecektir.

İşçi ücretsiz izni derhal fesih sebebi yapar ise bu fesih kanuna aykırı ve usulsüz fesih sayılacaktır. Bu durumda işçinin işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalacaktır ayrıca bu fesih sebebiyle işvereni zarar uğradıysa işçinin tazminat ödemesi de söz konusu olabilecektir. Ancak işçi önelli fesih yapmak isterse bu yöndeki fesih iradesi fesih yasağının ihlali sayılmayacaktır çünkü ücretsiz izin bittikten sonra bildirim süresi devreye girecektir.

İŞVEREN İŞÇİLERİNİN BİR KISMINI ÜCRETSİZ İZNE ÇIKARABİLİR Mİ?
Ücretsiz izin uygulamasında işveren ‘’eşit işlem borcuna’’ uygun davranmak zorundadır. Yani işveren çalışanların bir kısmını ücretsiz izne çıkarıp bir kısmını çalışmaya ettirip ücretlerini öderse bu durumu objektif nedenlere dayandırması gerekir. Aksi durumda işveren keyfi ayrımcılık yapmış olacaktır. Bu da eşit işlem borcuna aykırılık teşkil edecektir.

Eşit işlem görme hakkı yasadan doğan bir haktır. İşçi böyle bir durumda sözleşmesini geçerli nedenle feshetme hakkına sahip olacak ve bu fesih hakkı işçinin fesih yasağı kapsamında sayılmayacaktır.

İŞTEN ÇIKARMA YASAĞINDA İŞÇİ KENDİSİ İŞTEN ÇIKABİLİR Mİ?

Yukarıda bahsedilen işten çıkarma yasağı sadece işverenler için söz konusudur. İşçinin işten çıkmasının önünde bir engel yoktur. Şartları mevcutsa işçi iş akdini feshedebilir.

Burada dikkat edilmesi gereken husus ; Covid-19 pandemisi dolayısıyla İş Kanunda yapılan değişikliklerle birlikte işçiler ya ücretsiz izinde olmaları ve geçinememeleri sebebiyle istifayı tercih ediyor ya da işverence işten çıkarma yasak olduğundan işçinin istifa etmesi isteniyor. Hak ve alacaklarını alamama korkusuyla işçiler işveren tarafından hazırlanan istifa dilekçelerini imzalıyor ve bu da işçinin hak kaybına uğramasına sebep olabiliyor.

İşverence değil kendi isteğiyle işten çıkan işçiler işten çıkış kodları sebebiyle İŞKUR’dan işsizlik maaşı alamazlar. Yasal süreç başlatıldığı takdirde işçinin haklı nedenle iş akdini feshettiği ispatlanırsa işçi işsizlik maaşı alabilir.

Yukarıda detaylı bahsedilen hukuki meseleler dolayısı ile herhangi bir hak kaybına uğramamak için bir avukattan hukuki yardım almanız faydalı olacaktır. İş hukukundan doğan uyuşmazlıklar hakkında detaylı bilgi almak için dilerseniz Uğurlu Hukuk Ofisi ile iletişime geçebilirsiniz

2 Yorum
Eski Yorumlar
Yeni Yorumlar Popüler Yorumlar
Inline Feedbacks
Tüm Yorumları Görüntüle
MERVE NUR

Ben ve 5 arkadaşım daha bu kodla işten çıkarıldık şu an işsizlik maaşı alamıyoruz. Sgkya gittik bize avukata başvurun dediler ama şirket bir şey yapamazsınız diyo şu an çok mağdur durumdayız. Şirketi dava edebilir miyiz yoksa gerçekten bişey yapılmaz mı cevap verirseniz sevinirim

Uğur

Çalıştigim şantiye işten çıkarma yasağı var diye benim istifa etmemi söyledi ama tazminatlarımi vereceklerini söylediler. Hala ses seda yok dava açmak istiyorum